Neden başka?
Urla'da villanın yarısı dışarıdadır
Urla'da bir evin günü terasta başlar, gölgeli bir sofada uzar, bahçede biter. Odaların sayısından önce dış mekânların yeri, yönü ve gölgesi konuşulmalıdır: sabah kahvesinin içildiği doğu köşesi, öğlen sığınılan revak, imbat çıktığında kurulan akşam sofrası.
Bu yüzden bir villa projesine plan şemasıyla değil, arsanın kendisiyle başlıyoruz. Güneş hangi açıdan geliyor, rüzgâr nereden esiyor, hangi ağaç korunacak, manzara hangi yönde, komşu nereden bakıyor? Bu soruların cevabı imar durumunun izin verdiği sınırlar içinde evin yerini ve biçimini belirler; mimari dil ancak bundan sonra gelir.
Urla'ya taşınanların önemli bir kısmı artık yılın tamamını burada geçiriyor. Yalnızca yaz için açılan bir evle bütün yıl yaşanan bir ev aynı şekilde tasarlanmaz: kış güneşi, ısınma, depolama ve çalışma odası, kalıcı evin programında baştan yer alır.
Güneş, rakamlarla
Urla'nın güneşi bir villaya ne söyler?
Aşağıdaki değerleri Urla'nın enlem ve boylamı (38,32° K, 26,76° D) için NOAA'nın güneş konumu formülleriyle hesapladık. Saatler Türkiye saatidir; yön, kuzeyden saat yönünde derece olarak verilmiştir.
21 Haziran
- Doğuş
- 05:49 · KD 59°
- Öğle
- 13:14 · 75°
- Batış
- 20:39 · KB 301°
- Gün
- 14 sa 50 dk
20 Mart / 23 Eylül
- Doğuş
- 07:16 · D 90°
- Öğle
- 13:20 · 52°
- Batış
- 19:24 · B 271°
- Gün
- 12 sa 8 dk
21 Aralık
- Doğuş
- 08:26 · GD 120°
- Öğle
- 13:10 · 28°
- Batış
- 17:55 · GB 240°
- Gün
- 9 sa 29 dk
Saat 17:00'de
- Haziran
- 40° · tam batı
- Mart
- 27° · BGB
- Aralık
- 8° · GB
- Şu an
- —
Güney: saçak çalışır
Öğle güneşi Haziran'da 75°'den, Aralık'ta 28°'den gelir. Güneye bakan bir camın üstündeki doğru derinlikte saçak yaz güneşini keser, kışın alçak güneşi odanın dibine kadar alır. Aşağıdaki araçla kendi pencerenizi deneyin.
Batı: saçak yetmez
Yaz akşamüstü saat beşte güneş tam batıda ve hâlâ 40° yükseklikte. Yatay saçak bu açıyı kesemez; batı camlarını dikey panjur, derin bir revak, sarmaşıklı pergola ya da bir ağaçla korumak gerekir.
Kuzey: yazın o da güneş alır
Haziran'da güneş kuzeydoğudan doğup kuzeybatıda batar; kuzey cephesi sabah ve akşam güneş görür. Yaz yatak odaları için serin bir yön, ama körfez manzarası buradaysa camın boyutu dikkatle seçilmeli.
Araç · saçak hesabı
Güneye bakan camınız için saçak derinliği
Basitleştirilmiş hesap: tam güneye bakan cephe, pencerenin hemen üstünde yatay saçak, öğle saati. Gerçek projede cephenin yönü, yan duvarlar ve günün diğer saatleri de hesaba katılır.
Rüzgâr
İmbatı içeri al, poyrazı kapıda karşıla
İzmir Körfezi'nde yaz öğleden sonraları denizden esen imbat, Urla'nın doğal klimasıdır. Karşılıklı açılan pencereler, iç avlu ve yüksek tavanlı ortak alanlar bu serin havayı evin içinden geçirir; böylece klimaya ihtiyaç duyulan saatler azalır.
Kışın kuzeyden esen poyraz ise teraslarda ve bahçede rahatsız edicidir. Evin kütlesini, taş bahçe duvarlarını ve bitki perdelerini rüzgâr kırıcı olarak kullanmak; oturma alanlarını hâkim rüzgârın gölgesine yerleştirmek gerekir.
Rüzgârın arsadaki gerçek davranışı tepeye, vadiye ve komşu yapılara göre değişir. Bu yüzden arsayı bir kez öğlen, bir kez akşamüstü yürümeyi öneriyoruz.
Zeytin ve toprak
Evin ilk gölgesi, yüz yaşında bir ağaç
Urla'daki birçok parselde zeytin, badem ya da çam ağaçları var. Tasarıma başlamadan önce ağaçların yerini, tacının genişliğini ve kökünün etki alanını halihazır haritaya işletiyoruz. Evi ağaçların arasına yerleştirmek, bahçenin ilk yazdan itibaren gölgeli olması demektir.
Zeytinlik niteliğindeki parsellerde 3573 sayılı Zeytincilik Kanunu yapılaşmayı ciddi biçimde sınırlar; tapu niteliği ve imar durumu birlikte okunmadan karar verilmemelidir. Ayrıntı için Urla imar durumu sayfamıza bakabilirsiniz.
Kuru taş duvarlar, teraslanmış bahçeler ve yağmur suyu deposu Urla'nın kurak yazlarında peyzajı ayakta tutar; bahçe yerel, az su isteyen bitkilerle kurulduğunda bakımı da kolaylaşır.
Malzeme
Yaşlandıkça güzelleşen yüzeyler
Taş ve kireç sıva ısıyı depolar, gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkını yumuşatır. Ahşap gölgede güzel yaşlanır; metal ise ince, keskin bir çizgi ve az bakım sunar. Torasan Evi'nde ahşap kalkanları siyah metal çerçevelerle kuşattık ve kütleleri taş görünümlü bir kaidenin üzerine oturttuk.
Ege'nin geleneksel taş evini kopyalamak yerine, onun iklimle kurduğu ilişkiyi bugünün yalıtımı, doğramaları ve yapım teknikleriyle yeniden kuruyoruz.
Torasan Evi, Urla: iki beşik kütlenin yan cephesi siyah metal; zemin kat taş görünümlü bir kaide.
Program
Oda listesinden önce
- Gölgeli bir dış oda: revak, pergola ya da derin saçak altında, yemek masası sığacak büyüklükte bir yer. Urla'da yazın en çok kullanılan "oda" budur.
- Havuz güneşe, teras gölgeye: havuz öğleden sonra güneş alırken oturma terası gölgede kalmalı; ikisini aynı cepheye dizmek çoğu zaman birini feda etmek demektir.
- Yaz mutfağı ve açık duş: bahçeyle evin arasında bir eşik; kum, çamur ve sıcak dışarıda kalır.
- Kışın ısınan bir köşe: kalıcı yaşanan bir evde güneye bakan, alçak güneşi içeri alan bir oturma alanı.
- Depo ve teknik hacim: bahçe aletleri, su deposu, ısı pompası ve güneş paneli ekipmanı için baştan düşünülmüş bir yer.
Proje adımlarını ve ruhsat sürecini Urla'da ev yaptırmak sayfasında sıraladık.
Şile'den bir örnek
Bütün yaşam tek katta
Bu proje Urla'da değil, Şile'nin Balibey Mahallesi'nde: toprak tonlu yalın kütleler, düz çatılar, pergola ve havuzla bütün yaşamı tek katta bahçeye bağlayan bir ev. Tek katlı, avlulu ve gölgeli bu kurgu, Urla'nın iklimine de çok yakın bir yaşam biçimi sunuyor.
SSS
Urla'da villa projesi: sık sorulanlar
Urla'da bir villada yaşam alanları hangi yöne bakmalı?
Genel kural güneydir: Urla'nın enleminde (38,3° K) öğle güneşi Haziran'da 75°, Aralık'ta 28° yükseklikte durur; doğru derinlikte bir saçak yazın güneşi keser, kışın içeri alır. Ancak manzara çoğu zaman kuzeyde, körfezde ya da batıda kalır. Bu durumda ana yaşam alanını güneye açıp manzarayı ayrı, korunaklı bir pencere ve terasla yakalamak; batı cephesini ise dikey panjurla gölgelemek iyi sonuç verir.
Urla'da villa projesine nereden başlanır?
Arsanın kendisinden: tapu niteliği, imar durumu, eğim, ağaçlar, yol ve komşular. Bu bilgilerle yapılabilecek alanı ve evin arsadaki yerini netleştirip ardından programa ve kütleye geçeriz. Adımları Urla'da ev yaptırmak sayfasında sıraladık.
Arsadaki zeytin ağaçlarını korumak mümkün mü?
Çoğu zaman evet; bunun için tasarıma başlamadan ağaçların yerini ve tacını halihazır haritaya işletmek gerekir. Evi ağaçların arasına yerleştirmek ilk yazdan itibaren gölgeli bir bahçe demektir. Zeytinlik niteliğindeki parsellerde ise 3573 sayılı Kanun'un kısıtları ayrıca geçerlidir.
Mimari proje ücreti nasıl belirlenir?
Projenin büyüklüğüne, yapı sınıfına ve istenen hizmetin kapsamına (yalnızca ruhsat projesi ya da uygulama ve şantiye takibi dahil) göre belirlenir. Hesabın nasıl yapıldığını ana sitemizdeki mimari proje ücreti rehberinde anlattık; arsanızın bilgileriyle size özel bir teklif hazırlarız.